“Công ty quyết định cho tôi nghỉ việc nhưng không trả sổ BHXH. Vì vậy, tôi không thể đăng ký thất nghiệp và hưởng trợ cấp thất nghiệp (TCTN). Tôi phải làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?”. Đây là nội dung chính trong đơn khiếu nại của ông Lý Bửu Đơn, nguyên là công nhân Công ty TNHH May xuất khẩu Vĩnh Phú (quận 11 – TPHCM), gửi các cơ quan chức năng đề nghị can thiệp bảo vệ quyền lợi.
Lỗi của doanh nghiệp
Ông Đơn làm việc cho Công ty Vĩnh Phú từ tháng 1-2002. Ngày 5-3-2010, bà Huỳnh Uyên Trang, Giám đốc Công ty Vĩnh Phú, quyết định cho ông Đơn nghỉ việc nhưng đến ngày 13-4 vẫn không trả sổ BHXH. Do không có sổ BHXH nên ông Đơn không đủ hồ sơ để hưởng TCTN theo quy định. Bà Trang xác nhận do công ty chậm nộp bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) nên tại thời điểm ông Đơn nghỉ việc, BHXH quận 11 không chốt sổ BHXH. Mãi đến cuối tháng 4, bà Trang mới nộp đủ BHXH, và đến ngày 11-5, BHXH quận 11 mới trả sổ BHXH cho ông Đơn. Bà Trang cũng nhìn nhận việc ông Đơn không được hưởng TCTN là do lỗi của công ty và “mong ông Đơn thông cảm!”.
Tương tự là trường hợp ông Nguyễn Văn Hùng, công nhân Công ty TNHH Matai Việt Nam (KCX Tân Thuận- TPHCM). Ông Hùng làm việc từ tháng 1-1997 đến cuối tháng 1-2010 thì chấm dứt HĐLĐ. Ngày 8-2, ông Hùng đi đăng ký thất nghiệp và được nhắc nhở hạn chót phải nộp sổ BHXH để hưởng trợ cấp. Thế nhưng, mãi đến ngày 19-3, Công ty Matai mới có công văn gửi Trung tâm Giới thiệu việc làm TPHCM, thừa nhận chậm trễ trả sổ BHXH cho ông Hùng với lý do “có sai lệch về dữ liệu quá trình tham gia BHXH của ông Hùng” và đề nghị Trung tâm Giới thiệu việc làm “xem xét, tiếp nhận hồ sơ của người lao động (NLĐ)”. Đến ngày 23-3, ông Hùng đem sổ BHXH đi đăng ký hưởng TCTN nhưng bị từ chối vì đã quá hạn định.
Thói quen lề mề
Trường hợp của ông Đơn và ông Hùng chỉ là hai trong số rất nhiều NLĐ bị từ chối trả TCTN do nộp sổ BHXH quá thời hạn 15 ngày kể từ khi đăng ký thất nghiệp. Bà Trịnh Thị Quỳnh Chi, Giám đốc Trung tâm Giới thiệu việc làm, Sở LĐ-TB-XH TPHCM, cho rằng: “Trước đây, khi chưa có chính sách BHTN, nhiều doanh nghiệp (DN) rất chậm trễ trong việc chốt sổ BHXH cho NLĐ. Khi đó, do không gây thiệt hại trước mắt nên NLĐ cũng không quan tâm hối thúc DN phải trả sổ BHXH sớm. Chính vì thói quen chậm trễ ấy mà nay nhiều NLĐ bị thiệt hại, không được hưởng TCTN tại thời điểm bị mất việc làm”.
Ông Trần Thanh Ngọc, Trưởng Phòng Cấp sổ - thẻ BHXH TPHCM, phân tích thêm: “Quá trình tham gia BHXH của NLĐ thường có nhiều sai sót về tên, tuổi, ngày sinh, quê quán... nhưng ngay từ lúc đầu không được cả DN và NLĐ quan tâm. Trong quá trình chốt sổ BHXH mới điều chỉnh nên dễ bị trễ”. Ông Ngọc khẳng định, nếu nhận đủ hồ sơ hợp lệ, trong vòng 10 ngày sẽ chốt sổ BHXH kịp thời để trả lại cho NLĐ.
Giải pháp tạm thời
Để bảo đảm quyền lợi cho NLĐ, BHXH Việt Nam chấp nhận cho những DN chậm nộp BHXH trong vòng 3 tháng, khi có NLĐ nghỉ việc, nếu cam kết trả đủ thì cơ quan BHXH vẫn chốt sổ cho NLĐ. Trở lại trường hợp Công ty Vĩnh Phú, ông Đoàn Văn Khái, Giám đốc BHXH quận 11, khẳng định: “Nếu Công ty Vĩnh Phú cam kết nộp đủ BHXH và có đơn đề nghị thì chúng tôi sẽ chốt sổ BHXH ngay cho ông Đơn tại thời điểm nghỉ việc và như thế ông Đơn sẽ không bị thiệt thòi”.
Mới đây, BHXH tỉnh Bình Dương đã có sáng kiến cấp bản ghi quá trình đóng BHXH, BHTN (mẫu 07) cho NLĐ trong đó ghi rõ quá trình tham gia BHTN để NLĐ đi đăng ký thất nghiệp và sau đó sẽ chốt sổ. Việc này được Sở LĐ-TB-XH tỉnh Bình Dương chấp nhận và việc giải quyết chế độ TCTN đã rút ngắn thời gian vì việc cấp mẫu 07 chỉ giải quyết trong 2 ngày. Tỉnh Long An cũng đã áp dụng sáng kiến này.
Nam Dương (Báo Người lao động)